ÇAVDAR
0

Anavatanı ve Tarihçesi

Çavdarın gen merkezinin Anadolu olduğu görüşü kuvvetlidir. Hatta Karadeniz bölgesinden gelmektedir diyenlerde var. Henüz M.Ö. 6.600 yıllarında Kafkasya Bölgesinde insanlar yabani çavdar türlerini topluyordu.

Yaklaşık M.Ö. 4.000 yılından itibaren çavdar düzenli olarak ekilmeye başlandıysa da; uzunca bir süre önemsiz bir tarla ürünü olarak kaldı ve yabani ot olarak Batı’ya doğru yayıldı. Ancak, yaklaşık M.S. 500 yılından itibaren Orta Avrupa’daki ekilme sıklığı arttı.

Özellikle verimsiz topraklarda bile yetiştiği ve dayanıklı olduğu için zamanla arpa, darı, yulaf ve buğday gibi başka tahıl türlerinin yerini aldı.

12. ve 13. yüzyılda çavdar Avrupa’nın birçok bölgesinde ekmeğin ana maddesi haline geldi. Hatta bazı bölgelerde ekmek ihtiyacını karşılamak için bira yapımında kullanılması bile yasaklandı.

Özellikleri

Çavdar, buğdaygiller (Poaceae) familyasındandır. 1,5 ila 2 m. yüksekliğe ulaşabilir. Sapı yuvarlaktır ve rengi mavi ile gri-yeşil arasında bir tona sahiptir.

Çavdar yazlık ve kışlık olarak ekilebildiği halde, yazlık çavdar ikincil rol oynar. Çavdar, yetişebilmesi için fazla bir şeye ihtiyaç duymaz. Kumlu, kuru ve besin açısından fakir topraklarda yetişir. Az ısıyla rahatça idare edebilir ve -25°C’ye kadar kış soğuğuna dayanıklıdır. Ekimi sonbahar başlarında yapılır. Bitki kıştan önce büyür ve kış dinlenmesine kadar 2-3 yaprak oluşturur. İlkbaharda bitki hızlı gelişir ve erkenden hasat edilebilir. Yazın kuru geçtiği yerlerde çavdarın performansı çok yüksektir.

Kullanımı

Taneleri %54 karbonhidrat, %9 protein, %13 lifli gıda ve %2 yağ ve mineral içerir. Beslenme açısından, özellikle vücuda gerekli olan aminoasitleri yüksek oranda içerdiği için çok değerlidir.

Çavdarın başlıca kullanım alanı ekmek yapımındadır. Çavdar ekmeği çok yavaş kurur ve bu nedenle depolanmaya uygundur. Bunun yanında çavdar maltı bira üretiminde ve tatlandırıcı olarak kullanılabilmekte, arada bir de yem tahılı olarak kullanılmaktadır. Çavdarın endüstride kullanımı ise oldukça sınırlıdır.

Çeşitli Bilgiler

Çavdar, dünyanın çeşitli yörelerinde viski, cin, votka gibi alkollü içeceklerle “kvas” denilen Rus birasının yapımında, ayrıca ince uzun, esnek ve sağlam olan çavdar sapları da çatı kaplaması, şilte dolgusu, örme şapka, kâğıt ve mukavva yapımında kullanılır.

Yorum Bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

TOP

1
×
Merhaba,
Yardımcı olmamızı ister misin?
X